Wet DBA 2026: update voor zzp’ers en opdrachtgevers

23.01.2026

De Wet DBA is al jaren onderwerp van discussie en onzekerheid. Sinds het einde van het handhavingsmoratorium in 2025 staat schijnzelfstandigheid opnieuw nadrukkelijk op de agenda. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan mogelijke nieuwe wetgeving, zoals de Wet VBAR of de Zelfstandigenwet.
Maar waar staan we nu écht in 2026? In dit artikel zetten we de Wet DBA nog eens helder op een rij en leggen we uit wat dit betekent voor opdrachtgevers en zzp’ers.

Wat is de Wet DBA?

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) is bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand op papier als zzp’er werkt voor een opdrachtgever, maar in de praktijk functioneert als een werknemer. Dit kan leiden tot ongelijke arbeidsvoorwaarden en gemiste loonheffingen voor de Belastingdienst.

Wet DBA: een tijdlijn

• 2016: Invoering Wet DBA ter vervanging van de VAR (Verklaring Arbeidsrelatie).

• 2016–2025: Handhavingsmoratorium. De Belastingdienst legt geen boetes op en geeft organisaties tijd om werkrelaties aan te passen.

• 2025: Einde moratorium. Handhaving wordt weer actief.

• 2026: Nieuwe fase met een verlengde zachte landing, bedrijfsbezoeken en praktische toepassing van de regels.
  
  

Wat verandert er in 2026?

In 2026 draait het vooral om de praktische toepassing van de Wet DBA en de manier waarop de Belastingdienst handhaaft.

Zachte landing verlengd

De zachte landing is een overgangsfase waarin de Belastingdienst niet direct handhaaft, maar eerst het gesprek aangaat. Zo krijgen ondernemers de kans om hun werkwijze aan te passen.

Boetes en handhaving

• Vergrijp- en verzuimboetes
  In 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd bij opzet of grove schuld, bijvoorbeeld als iemand bewust wordt ingezet als zzp’er terwijl de situatie feitelijk een dienstverband is. Verzuimboetes volgen pas vanaf 2027 en kunnen worden opgelegd als een opdrachtgever, na een waarschuwing van de Belastingdienst, geen aanpassingen doorvoert.

• Bedrijfsbezoeken
  De Belastingdienst start in 2026 met gerichte controles op locatie.

• Naheffingen
  Naheffingen blijven mogelijk als blijkt dat iemand feitelijk een werknemer is.

• Uurtarief onder de loep
  Extra aandacht voor zzp’ers die minder dan €33 per uur verdienen.
  
  

Nieuwe wetgeving in voorbereiding

De overheid werkt aan nieuwe wetgeving om meer duidelijkheid te creëren over wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Daarbij worden twee routes besproken: de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties) en een alternatief in de vorm van de Zelfstandigenwet.

Waar de Wet VBAR vooral voortbouwt op bestaande rechtspraak, richt de Zelfstandigenwet zich op duidelijke, vooraf toetsbare criteria. Deze laatste variant wordt door veel partijen gezien als een manier om meer rust en voorspelbaarheid in de markt te brengen. Welke route het uiteindelijk wordt, is nog niet definitief.

Praktische tips voor opdrachtgevers en zzp’ers

Nu de handhaving is aangescherpt en de regels scherper worden toegepast, is het belangrijk om arbeidsrelaties kritisch tegen het licht te houden. Met onderstaande aandachtspunten verklein je het risico op schijnzelfstandigheid en zorg je voor duidelijkheid voor alle betrokkenen:

• Heldere contracten
  Leg afspraken over zelfstandigheid, vervangbaarheid en vrijheid van uitvoering vast.

• Bewijs van ondernemerschap
  Zorg dat je als zelfstandige meerdere opdrachtgevers hebt en je het werk zelfstandig kunt uitvoeren.

• Webmodule DBA
  Gebruik de officiële tool van de Belastingdienst om risico’s inzichtelijk te maken.

• Strategische inzet van talent
  Overweeg detachering of andere constructies die compliance eenvoudig maken en flexibiliteit behouden.
  
  

Onze ervaring bij TTR

Bij TTR merken we dat de impact van de Wet DBA in de praktijk groot is. Steeds vaker geven opdrachtgevers aan dat de inzet van zzp’ers voor hen geen optie meer is. Het gevolg is dat het aantal zzp-aanvragen bij ons naar schatting met 90% is gedaald. Vanuit deze behoefte aan duidelijkheid en risicobeperking wordt vervolgens vaak gekozen voor alternatieve contractvormen, zoals detachering. Organisaties kiezen hiermee bewust voor een constructie die juridisch helder is en rust geeft in de uitvoering van projecten.

Conclusie

De Wet DBA zorgt sinds de hernieuwde handhaving voor meer onzekerheid op de arbeidsmarkt. Zzp’ers merken dat de ruimte om als zelfstandige te werken kleiner is geworden en dat organisaties terughoudender zijn in het inzetten van zelfstandigen.

Voor professionals die wél flexibel willen blijven werken, maar geen risico willen lopen op discussies over schijnzelfstandigheid, zijn er ook alternatieven. Detachering en medium-lance-constructies maken het mogelijk om uitdagende opdrachten te blijven doen bij verschillende opdrachtgevers, met zekerheid over inkomen, wet- en regelgeving en continuïteit.

Bij TTR verbinden we professionals in IT, Security en Finance aan opdrachten, ook via detachering en medium-lance. Zo combineer je afwisseling en inhoudelijke uitdaging met rust en zekerheid in je contractvorm. Bekijk onze vacatures of neem contact met ons op voor meer informatie.